Dietrich (Diderik) Buxtehude was een Deense-Duitse componist en organist, geboren in Oldesloe (Holstein) of in Helsingborg (Denemarken).




Leven
Dietrich Buxtehude was de zoon van de organist Johann Buxtehude. Zijn jeugd bracht hij door in het toenmalige Deense Helsingborg en in Helsingør. Hij doorliep daar vermoedelijk de Latijnse school. Als organist werkte hij van 1657 tot 1658 in Helsingborg, van 1660 tot 1668 in de Marienkirche van de Duitse kerkgemeente van Helsingør en vanaf 1668 als opvolger van zijn schoonvader Franz Tunder in Lübeck aan de Marienkirche. Gedurende bijna veertig jaar stond hij aan het hoofd van het muziekleven in deze laatste stad. In 1673 begon hij met het schrijven van zgn. Abendmusiken, een reeks van concerten voor de adventstijd die hem als componist en orgelvirtuoos bekend maakten.


Componeren
Buxtehude schiep een omvangrijk oeuvre. Zijn wereldlijk werk bestaat uit triosonates en klavecimbelwerken. Op het gebied van de geestelijke muziek schiep hij vele orgelwerken, zij het dat verschillende daarvan niet liturgisch van aard zijn maar concertant, terwijl andere zich evengoed als voor- of naspel tot de eredienst lenen als tot een concertante uitvoering. Het vocale werk maakt het grootste deel van Buxtehude's composities uit. De belangrijkste werken die hij schreef waren Oratoriumachtige Abendmusiken, waarmee de geschiedenis van de geestelijke concerten in Duitsland begint, en Cantates, die naar contemporain gebruik vooral voor de eredienst geschikt zijn.
Opvallend is dat Buxtehude zich voor zijn cantates liever baseerde op dichtwerk dan op de zuivere Bijbeltekst. Dietrich Buxtehude deed moeite om de inhoud van de tekst op een persoonlijke wijze levendig weer te geven. Hierin kan een vorm gezien worden om aan het piëtisme muzikaal uitdrukking te geven.

Invloed
Buxtehude heeft school gemaakt, en hij heeft zowel Georg Philipp Telemann als Georg Friedrich Händel (die hem in 1703 opzocht) beïnvloed. Ook voor Johann Sebastian Bach was hij een muzikaal voorbeeld, zozeer zelfs dat Bach te voet 300 km aflegde om Buxtehude te horen. Vermoedelijk nam Bach in 1705 ook les bij Buxtehude. Het oponthoud in Lübeck betekende zo veel voor Bach dat hij zijn "leervakantie" eigenmachtig verlengde en daarmee zijn baan als organist op het spel zette.
Zowel Telemann als Händel kreeg de kans Buxtehude op te volgen, maar beide werden afgeschrikt door het vooruitzicht dan ook Buxtehude's dochter te moeten trouwen.
Dietrich Buxtehude is de beroemdste vertegenwoordiger van de Noord-Duitse Orgelschool die afstamde van Jan Pieterszoon Sweelinck.

Werken
Er is relatief weinig van de composities van Buxtehude bewaard gebleven, maar de essentie overleeft in het werk van zijn leerlingen. De werken van Dietrich Buxtehude zijn in de Buxtehude-Werke-Verzeichnis (BuxWV) gecatalogiseerd.